Maag van Den Haag

De Haagse gids voor goed eten

Flora Fauna

Koopgids voor gifvrije inheemse tuinplanten

· ·

Het is de laatste tijd vaak in het nieuws. Gif verwoest onze leefomgeving, ’t maakt (moes)tuinieren tot een gevaar voor de volksgezondheid.1 Op de meeste tuinplanten wordt een cocktail van 3 tot 13 pesticiden gevonden.2 Bestrijdingsmiddelen doden nuttige bacteriën, schimmels, insecten, amfibieën en vogels.3

Anno 2025 worden er nog steeds beloftes gedaan, maar schort ’t aan beleid. Plant daarom samen met ons duizenden stapstenen, om de natuur weer te verbinden.

Sterke (bloem)bollen van kwekerij de Warande

Tuinieren met biologische bollen is leuk, makkelijk, leerzaam, goedkoop en geeft verbluffende resultaten. Het helpt de vroeg ontwakende voorjaarsbestuivers, om vanaf januari voldoende voedsel te vinden. Wij hebben inmiddels bijna 1000 biologische bloembollen in onze voor- en achtertuin geplant.

Blauwe druifjes, paardenbloemen, boshyacinten, sieruien

Plant ook in het najaar voorjaarsbloeiers en aanschouw in het nieuwe jaar sneeuwklokjes, bonte krokussen, druifjes, lenteklokjes, boshyacinten, indianenbloemen en hoge sieruien.

Cruydt-Hoeck kwekerij van inheemse zaden en planten

Wij hebben al 5 plantpakketten bij Cruydt-Hoeck besteld, ze noemen ze Hoeckjes. 1 Hoeckje bestaat uit 6 of 12 planten, voor 1 of 2 m2.

Deze lente hebben wij een zweefvlieg, hommel, libel, vlinder en kikker Hoeckje geplant. Tezamen zijn deze 48 aangeplante planten goed voor 8 m2 natuurvriendelijke tuin.

Inmiddels bloeien de bosaardbei, witte en gele dovenetel, de koekoeksbloem en echte koekoeksbloem.

Cruydt-Hoeck plantdozen_
Cruydt-Hoeck inheemse wilde planten in doos
Echte koekoeksbloem libellen hoeckje

Streektuinen

Cruydt-Hoeck & Streektuinen hebben 25 gebieden in Nederland gemarkeerd met een eigen vegetatie. Zo behoort Den Haag tot de kalkrijke Hollandse duinstreek. Dit unieke natuurgebied strekt zich uit van Hoek van Holland tot aan Bergen.

De Kalkrijke Hollandse duinstreek hebben wij ingezaaid voor € 11,11 inclusief btw. Dit streektuinenmengsel bestaat uit 33 iconische plantensoorten en bedekt 10 m2 tuin. Hiermee bieden wij huisvesting en voeding aan wilde en iconische streekbijen en vlinders.

Streektuinen kalkrijke hollandse duinstreek steektuinmengsel
Zaden Streektuinen kalkrijke hollandse duinstreek steektuinmengsel

IVN Natuureducatie & Sprinklr

Tuiny pakketten maken gebruik van een plantmethode van de Japanse professor Akira Miyawaki. Uitgangspunt bij deze methode is dat inheemse planten dicht bij elkaar worden geplant. Hierdoor ontstaat in korte tijd een micro-klimaat dat goed is voor de biodiversiteit.

Wij hebben inmiddels in onze tuin een Tuiny Forest en Tuiny Haag staan. Een Tuiny Forest bestaat uit 6 m2 inheemse bomen, struiken en kruiden. De Tuiny Haag is een kant-en-klaar pakket met 11 inheemse haagplanten. Deze Haag creëert een levensrijke afscheiding met een minimale lengte van 2,5 meter.

Bio-Kultura biologische tuinaarde en potgrond

Vergeet niet dat een gezonde bodem de basis vormt voor een vruchtbare tuin. Kijk hier, waar je biologische tuinaarde en potgrond van Bio-Kultura kunt kopen.

Wil jij ook meer gifvrij groen?

Samen hittestress tegengaan, de bodem weer regenwater laten opnemen en de biodiversiteit vergroten? Kies één of meer van de hierboven beschreven biologische tuinierplannen en doe mee!

Samen planten we met stapstenen en Tuiny tuinen het grootste natuurpark van Nederland.

Sneeboer tuingereedschap

Sneeboer (sinds 1913) is een vreemde eend in dit overzicht, omdat ze geen tuinplanten maar -gereedschap verkopen. Niet zomaar scheppen en harken, maar echt deugdelijk en ambachtelijk materiaal. Mijn eerste stuk gereedschap kocht ik bij Sterke Bollen om onkruid te verwijderen. Dat is me nog nooit zo makkelijk vergaan.

Onkruid harkje van sneeboer

De prijzen liggen hoger dan bij de bouwmarkt, maar dat is de kwaliteit ook. Sneeboer tuingereedschap wordt handgemaakt in Nederland en koop je voor de volgende generaties. Hoe geweldig is dat, om te weten dat jouw kind de schep gaat vasthouden, waarmee jij je leven lang hebt getuinierd. Ik geef graag iets meer uit, voor zo’n persoonlijk nalatenschap.

Praktijkboeken en naslagwerken

Onderstaande boeken inspireerden ons, om van onze tuin een inheemse oase te maken.

Basisgids Stinzeplanten

Basisgids Stinzenplanten

Deze gids leert je waar stinzenplanten en bloembollen het beste groeien. Hoe ze zich (met behulp van mieren) voortplanten. En welke combinaties de mooiste resultaten opleveren.

Bestel dit boek bij boekhandel Van Stockum.

Planten van Hier Henny Ketelaar_

Planten van hier

Dit praktijkboek beschrijft 50 soorten wilde planten beschreven in relatie tot hun omgeving. Je leert welke bestuivers zich met deze planten voeden en/of zich er nestelen. Geweldig naslagwerk voor historische naamgeving, culinair, medicinaal en magisch-ritueel-spiritueel gebruik.

Bestel dit boek bij boekhandel Van Stockum.

Praktisch Handboek Voedselbossen Martin Crawford

Voedselbossen

Dit complete standaardwerk beschrijft ruim 450 geschikte gewassen om zelf te gaan voedselbostuinieren. Geef je achtertuin een herbestemmen met deze adviezen over planning, ontwerp, aanplant en onderhoud.

Bestel dit boek bij boekhandel Van Stockum.

Flora Batava Esther van Gelder Norbert Peeters

Flora Batava

Deze encyclopedie is een rijk geïllustreerd overzichtswerk van alle Nederlandse planten over de periode 1800-1934. Een bundeling van 2240 platen met daarop meer dan 2630 naar het leven geschilderde planten, paddenstoelen, korstmossen en wieren.

Bestel dit boek bij boekhandel Van Stockum.

We hopen dat je iets hebt aan onze tips. Dit artikel is geschreven vanuit ons eigen enthousiasme met natuurlijke en biologische intelligentie.

Bronnen:

  1. https://www.nu.nl/binnenland/6347881/moestuinen-pfas-vrij-maken-kost-chemours-tientallen-miljoenen-euros ↩︎
  2. https://www.pan-netherlands.org/blog/2025/04/19/75-zogenaamde-insectvriendelijke-tuinplanten-giftig-voor-insecten/ ↩︎
  3. https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=33593 ↩︎

Duurzame vergangkelijkheid de natuurbegrafenis

· ·

Onlangs zag ik de video van Vox over duurzaam sterven in Amerika. Niet alleen hoe we leven, maar ook hoe we sterven, heeft gevolgen voor de wereld die we achterlaten. Dat is ook de strekking van de film hieronder. Met de toename van het aantal mensen en dus het aantal toekomstige sterfgevallen, moeten we nadenken over hoe we onze dood verantwoord kunnen regelen. Uiteindelijk blijkt ook hiervoor de circulaire gedachte een uitkomst.

begraafplaats natuurbegrafenis natuurbegraven
Begraafplaats in volle stad Parijs

Alles op z’n tijd

Na wat gesprekken over dit onderwerp met anderen, denk ik dat de kunst zit in acceptatie. Zelf heb ik bij dit soort gesprekken nooit duidelijk kunnen kiezen tussen traditioneel begraven of cremeren. Het idee van een plek, waar mensen naar een steen of urn kunnen staren om aan mij te denken, heeft me nooit aangesproken. Ik heb mijn lichaam dan niet meer nodig, ik blijf dan liever in gedachte aanwezig dan in een steen of veredelde vaas. De keuze lijkt vooral te worden bepaald door de gedachte van ofwel uitstellen van verlies, of zo snel mogelijk voorbij willen laten gaan. Met balsemen of een oerdegelijke kist proberen we vast te houden aan wat er nog is. Bij een crematie willen we vooral zo snel mogelijk onze dierbare uit de weg zijn. Voor een ecologisch duurzame dood, kun je juist beter de natuur z’n gang te laten gaan. Misschien dwingt dat ons ook om de dood en vergankelijkheid te accepteren voor wat het is, onvermijdelijk, stom en noodzakelijk voor nieuw leven.

Kartonnen doos

Na wat onderzoek blijkt dat balsemen in Nederland niet is toegestaan, behalve in uitzonderlijke gevallen. Na het zien van het Vox-filmpje en alle schadelijke gevolgen van het proces, stelt dat me gerust. In de Nederlandse wet is zelfs opgenomen dat de kist vervaardigd moet zijn uit biologisch afbreekbaar materiaal, die het doel van de begrafenis niet belemmeren. Bij een traditionele Nederlandse begrafenis duurt het daarom ‘maar’ 10 jaar voordat een lichaam ontbonden is. Een crematie gaat wel sneller, maar kost wel enorm veel energie. Begraven is dus duurder, maar heeft meestal de kleinste voetafdruk.

Welk omhulsel je gebruikt heeft een grote invloed op die voetafdruk. Hoewel de wet een biologisch afbreekbare kist vereist, is men wel vrij in de interpretatie van wat dat precies betekent. De ene kist laat meer verontreiniging achter dan de ander. Een hardhouten kist is prachtig en misschien van FSC-gekeurd hout, maar denk ook aan de energie of tijd die nodig is om die kist helemaal op te branden. Kies dan liever voor een kist van riet of karton. Ja, je leest het goed: Karton is een optie, net als biopolymeren en wilgentenen. Wellicht zijn er crematoria die deze vrijgekomen warmte kunnen hergebruiken. Of is dat taboe?

Natuurbegrafenis

Een manier om te zorgen dat je het natuurlijke tempo van ontbinding volgt, is de natuurbegrafenis. Kan dat in Nederland? Ja dat kan en het spreekt mij persoonlijk erg aan. De natuurbegrafenis is niet alleen erg romantisch omdat je tussen de bomen en onder de bloemetjes begraven wordt. Je lichaam wordt ook beschikbaar gesteld aan de natuur als grondstof. Heel circulair dus.

Natuurbegraven Nederland werkt overigens samen met Natuurmonumenten. Een gebied wordt niet overmatig belast en als het vol is, wordt het overgedragen aan Natuurmonumenten als natuurgebied voor recreatie. Daarom lijkt het me voor nabestaanden ook prettiger om je daar op te komen zoeken, dan op een kerkhof met stenen en muren vol urnen. Ze worden dan hopelijk niet alleen herinnerd aan verlies, maar ook aan de schoonheid van de natuur.

Nabestaanden

Wat je ook kiest, zorg ook dat je nabestaanden weten wat je wilt voordat het nodig is. Dat bespaart je familie niet alleen veel onzekerheid en ruzie over wie je het beste kende. Het is ook verstandig omdat vergankelijke materialen vaak worden gezien als goedkoop en respectloos. Daarom zullen ze door nabestaanden niet snel gekozen worden. Zet daarom op papier wat je belangrijk vindt, zodat ze weten waar ze naar moeten vragen. Of beter, regel het zelf (ruim) voordat je het echt nodig hebt.

Wormen

Blijkbaar zijn wormen een dingetje. Veel mensen blijken bang te zijn om door de beestjes opgegeten te worden en daarom zelfs voor crematie te kiezen of stevige kisten. Ik denk dan zelf: daar merk je toch niks van als je daar ligt? Daarnaast is het ook een misvatting. Wormen komen namelijk niet in de buurt. Om ook mijn steentje bij te dragen aan het debunken van de wormenfobie: Je lichaam wordt altijd dieper begraven dan waar wormen leven en wormen eten geen vlees. Zou dat ook gelden voor maden vraag ik me dan af?

Laatste tip: Upcycle yourself

Een andere manier om te zorgen dat je snel verwerkt wordt is om zo weinig mogelijk achter te laten. Doneer dus als je daar geen principele bezwaren tegen hebt. Donor zijn past in een circulaire samenleving. Daarom heb ik zelf aangegeven dat ze alles mogen hebben. Stiekem hoop ik dat het nog zo lang duurt, dat mijn onderdelen niet langer bruikbaar zijn. Zijn ze dat nog wel, dan mag iemand anders ze hebben.

Of je dat nou wel of niet wilt en je leest dit, ga even naar het donorregister. Ja er is een nieuwe wet waardoor het niet noodzakelijk is. Ook hiervoor denk ik: Neem even de moeite om aan te geven wat je wilt, zodat je dierbaren niet vol twijfels of onnodige boosheid achterblijven. Dat zullen ze op dat moment al genoeg hebben.

Bronnen

Haagse Guerrilla Gardening Flashmob

· ·

Den Haag in Transitie organiseerde samen met Meer groen? Zelf doen! de eerste Haagse Guerrilla Gardening Flashmob. Het Zeeheldenkwartier vormde het toneel voor ruim 70 gardeners. Jong geleerd, is oud gedaan, want de groep varieerde in leeftijd van 3 tot 75 jaar. Samen legden wij 30 geveltuinen in de Prins Hendrikstraat.

Bekijk onderstaand videoverslag van zaterdag 13 mei 2013.

Draagvlak

Door de lokale ondernemers bij het project te betrekken (zowel op inspraak als op inkoop), hebben we in totaal 45 meter geveltuin aangelegd. We hebben ruim 1400 liter tuingrond gestort, 240 vaste planten (o.a. kruipende flox, schildersverdriet en zonneroosjes), 160 heesters (o.a. Amerikaanse sering en kardinaalsmuts) en verschillende kruiden (zoals rozemarijn, lavendel en tijm) aangeplant.

In ’t Regentessekwartier houden bloemen van mannen

· ·

In de brug tussen de Conradkade en Suezkade bevindt zich een oud herentoilet. De perfecte locatie voor een groep Haagse gardeners om de boel wat op te fleuren. Guerrilla gardening is immers leuk, een beetje spannend en zeer goed voor je karma.

Bekijk onderstaand videoverslag van deze bloemrijke zomeravond.

Wil je zelf aan de slag? Lees dan vooral verder op Meer groen? Zelf doen!